نازل بر عيسى ( ع ) علاوه بر آنچه كه از معارف اعتقادى تورات و احكام عملى داشته ، عنايت خاصى هم بر تقواى در دين داشته است ، و توراتى كه آن روز در بين يهود رائج بوده هر چند كه قرآن همه آن را به تمام معنا تصديق نكرده ، و همچنين انجيلهاى چهارگانه اى كه به مرقس و متى و لوقا و يوحنا نسبت داده شده هر چند كه غير آن انجيل است كه قرآن آن را نازل بر خود مسيح مىداند ، و ليكن با اين حال همين مقدار كه از انجيل و تورات اصلى باقيمانده اين معنا را تصديق دارد كه خداى تعالى عنايت خاصى به مساله تقواى دينى دارد و ان شاء اللَّه تعالى به زودى اشاره اى به اين معنا مىآيد . * ( « وَلْيَحْكُمْ أَهْلُ الإِنْجِيلِ بِما أَنْزَلَ اللَّه فِيه » ) * مىفرمايد اهل انجيل بايد حكم كنند به آنچه كه خدا در انجيل نازل كرده و بايد دانست همانطور كه گفتيم خداى تعالى در انجيل تصديق تورات و شرايع آن را نازل كرده مگر بعضى از چيزهايى را كه چون نسخ شده انجيل نازل بر عيسى ( ع ) آنها را استثناء كرده ، چون بعد از آنكه انجيل تورات را در شرايع و احكامش تصديق كرد و بعضى از چيزها كه در تورات حرام بود حلال كرد ، قهرا عمل به ساير دستورات تورات يعنى عمل به غير آنچه انجيل حلال كرده عمل به احكامى خواهد بود كه خدا در انجيل نازل كرده و اين خود روشن است و از همين جا استدلال بعضى از مفسرين به آيه مورد بحث بر اينكه « انجيل مشتمل بر احكامى مفصل است » روشن مىشود ، همانطور كه تورات مشتمل بر احكامى ديگر است « 1 » سخن درستى نيست و وجه ضعف و نادرستى آن روشن است . و اما اينكه فرمود : * ( « وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّه فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ » ) * اين جمله تشديد و تاكيد همان مطلبى است كه از جمله : « و ليحكم . . . » استفاده مىشد ، و اگر خداى تعالى كلمه « يحكم » را سه نوبت تكرار كرد دو بار در امر يهود و يك بار در امر نصارا ، به منظور همان تشديد و تاكيد بود ، چيزى كه هست در اين سه نوبت تكرار كردن ، مختصر اختلافى هست ، در باره كسانى كه حكم نكنند به آنچه خدا نازل كرده يك بار تعبير كرد به اينكه كافرند ، * ( « وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّه فَأُولئِكَ هُمُ الْكافِرُونَ » ) * ، و يك بار تعبير كرد به اينكه ظالمند ، * ( « فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ » ) * و بار سوم تعبير كرد به اينكه فاسقند ، * ( « فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ » ) * در نتيجه هم كفر را عليه آنان تثبيت كرد و هم ظلم را و هم فسق را . و شايد وجه اينكه فسق را در موقع تعرض حال نصارا و كفر و ظلم را در آنجا كه به يهود

--> ( 1 ) تفسير فخر رازى ج 12 ص 9 .